BLOG · DIŞ TİCARET BELGELERİ

Menşe Şahadetnamesi Nedir? Nasıl Alınır, Ne Zaman Gerekir?

Bir ürünün hangi ülkede üretildiği, varış ülkesinde uygulanacak vergi ve ticaret önlemlerini doğrudan etkiler. Menşe şahadetnamesinin ne zaman gerektiğini ve EUR.1 ile A.TR gibi belgelerden farkını anlatıyoruz.

  • Son güncelleme:
  • 2 dk okuma
  • Cargonet İçerik ve Mevzuat Ekibi
Bu sayfada
  1. Menşe şahadetnamesi ne zaman gerekir?
  2. Tercihli ve tercihsiz menşe arasındaki fark nedir?
  3. Menşe şahadetnamesi nasıl alınır?
  4. Menşe kuralları neye göre belirlenir?
  5. Menşe şahadetnamesinde sık yapılan hatalar nelerdir?
  6. Sık sorulan sorular

Kısa cevap

Menşe şahadetnamesi, ihraç edilen malın hangi ülkede üretildiğini gösteren belgedir. Tercihli olmayan (genel) menşe şahadetnamesi Türkiye'de ticaret ve sanayi odalarınca onaylanır; alıcı, banka veya varış ülkesi gümrüğü istediğinde kullanılır. İndirimli gümrük vergisi için ise EUR.1 veya menşe beyanı gibi tercihli menşe belgeleri gerekir.

Menşe şahadetnamesi ne zaman gerekir?

  • Varış ülkesi gümrüğü ithalatta menşe belgesi istiyorsa
  • Akreditifte belge olarak şart koşulmuşsa (akreditif nedir?)
  • Alıcı, kendi ülkesindeki kota veya ticaret önlemleri nedeniyle talep ediyorsa
  • İhale ve kamu alımlarında menşe kanıtı isteniyorsa

Tercihli ve tercihsiz menşe arasındaki fark nedir?

Tercihsiz (genel) menşe, malın üretildiği ülkeyi gösterir ve vergi indirimi sağlamaz. Tercihli menşe ise Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelerde indirimli veya sıfır gümrük vergisinden yararlanmak için kanıtlanır.

BelgeNe kanıtlar?Kim düzenler veya onaylar?Nerede kullanılır?
Menşe şahadetnamesiMalın üretildiği ülke (tercihsiz)Ticaret ve sanayi odalarıAkreditif, alıcı ve gümrük talepleri
EUR.1 / EUR-MEDTercihli menşeİhracatçı düzenler, gümrük idaresi onaylarSerbest ticaret anlaşması olan ülkeler
Fatura üzerinde menşe beyanıTercihli menşeİhracatçı beyan ederAnlaşmadaki değer sınırları içinde
A.TR dolaşım belgesiGümrük Birliği kapsamında serbest dolaşım (menşe değil)Gümrük idaresiAB'ye sanayi ürünleri

Menşe şahadetnamesi nasıl alınır?

  1. 1
    Oda kaydı

    İhracatçı bağlı olduğu ticaret veya sanayi odasına kayıtlı olmalıdır; birçok oda başvuruları TOBB'un elektronik menşe şahadetnamesi sistemi üzerinden alır.

  2. 2
    Formun doldurulması

    İhracatçı, alıcı, taşıma şekli, mal tanımı, koli sayısı, ağırlık ve menşe ülke yazılır.

  3. 3
    Belgeler

    Fatura ve gerekiyorsa üretici beyanı veya üretimi gösteren belgeler eklenir.

  4. 4
    Onay

    Oda belgeyi inceleyip onaylar; elektronik belgede doğrulama bilgisi yer alır.

Menşe kuralları neye göre belirlenir?

Tamamen tek bir ülkede elde edilen ürünlerde menşe açıktır. Birden fazla ülkede işlem gören ürünlerde ise son esaslı işlem veya serbest ticaret anlaşmasındaki menşe kuralları (tarife pozisyonu değişikliği, katma değer oranı gibi) uygulanır. İthal girdi kullanan üreticilerin menşe kurallarını ürün bazında kontrol etmesi gerekir.

Menşe şahadetnamesinde sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Mal tanımının faturadaki tanımla uyuşmaması
  • Koli sayısı ve ağırlığın diğer belgelerden farklı yazılması
  • Alıcı unvanının akreditif veya sözleşmeden farklı yazılması
  • Birden fazla ülkede işlem gören üründe menşe ülkenin yanlış belirlenmesi

Sık sorulan sorular

Menşe şahadetnamesini kim düzenler?

Formu ihracatçı doldurur; tercihsiz menşe şahadetnamesi Türkiye'de ticaret ve sanayi odalarınca onaylanır.

EUR.1 ile menşe şahadetnamesi aynı mı?

Hayır. EUR.1 tercihli menşeyi kanıtlar ve serbest ticaret anlaşması olan ülkelerde vergi indirimi sağlar; genel menşe şahadetnamesi ise indirim sağlamaz.

A.TR bir menşe belgesi mi?

Hayır. A.TR, eşyanın AB–Türkiye Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesidir.

Mikro ihracatta menşe belgesi gerekir mi?

Çoğu küçük gönderide gerekmez; alıcı indirimli vergi istiyorsa veya varış ülkesi talep ediyorsa ilgili belge hazırlanır. Faturada menşe ülkenin yazılması her durumda önerilir.

Menşe şahadetnamesi ne kadar sürede alınır?

Elektronik başvurularda belge genellikle kısa sürede onaylanır; eksik bilgi veya ek belge istenmesi süreyi uzatır.

Menşe şahadetnamesi ücretli mi?

Odalar menşe şahadetnamesi için hizmet bedeli alır; tutar odaya ve işlem türüne göre değişir.

Her ihracatta menşe şahadetnamesi düzenlenmeli mi?

Hayır. Menşe şahadetnamesi yalnız alıcı, banka veya varış ülkesinin mevzuatı istediğinde düzenlenir; tercihli vergi için ise ilgili tercihli menşe belgesi hazırlanır.

Kaynaklar

  1. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
  2. T.C. Ticaret Bakanlığı — İhracat

ÜCRETSİZ TEKLİF

Gönderiniz için net fiyat alın

Kapıdan alım, gümrük belgeleri ve sigorta seçenekleriyle size özel teklif hazırlayalım.

  • Ücretsiz ve taahhütsüz teklif
  • Gümrük ve belge desteği
  • 200+ ülkeye kapıdan kapıya