Bu sayfada
Kısa cevap
Menşe şahadetnamesi, ihraç edilen malın hangi ülkede üretildiğini gösteren belgedir. Tercihli olmayan (genel) menşe şahadetnamesi Türkiye'de ticaret ve sanayi odalarınca onaylanır; alıcı, banka veya varış ülkesi gümrüğü istediğinde kullanılır. İndirimli gümrük vergisi için ise EUR.1 veya menşe beyanı gibi tercihli menşe belgeleri gerekir.
Menşe şahadetnamesi ne zaman gerekir?
- Varış ülkesi gümrüğü ithalatta menşe belgesi istiyorsa
- Akreditifte belge olarak şart koşulmuşsa (akreditif nedir?)
- Alıcı, kendi ülkesindeki kota veya ticaret önlemleri nedeniyle talep ediyorsa
- İhale ve kamu alımlarında menşe kanıtı isteniyorsa
Tercihli ve tercihsiz menşe arasındaki fark nedir?
Tercihsiz (genel) menşe, malın üretildiği ülkeyi gösterir ve vergi indirimi sağlamaz. Tercihli menşe ise Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelerde indirimli veya sıfır gümrük vergisinden yararlanmak için kanıtlanır.
| Belge | Ne kanıtlar? | Kim düzenler veya onaylar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|
| Menşe şahadetnamesi | Malın üretildiği ülke (tercihsiz) | Ticaret ve sanayi odaları | Akreditif, alıcı ve gümrük talepleri |
| EUR.1 / EUR-MED | Tercihli menşe | İhracatçı düzenler, gümrük idaresi onaylar | Serbest ticaret anlaşması olan ülkeler |
| Fatura üzerinde menşe beyanı | Tercihli menşe | İhracatçı beyan eder | Anlaşmadaki değer sınırları içinde |
| A.TR dolaşım belgesi | Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşım (menşe değil) | Gümrük idaresi | AB'ye sanayi ürünleri |
Menşe şahadetnamesi nasıl alınır?
- 1Oda kaydı
İhracatçı bağlı olduğu ticaret veya sanayi odasına kayıtlı olmalıdır; birçok oda başvuruları TOBB'un elektronik menşe şahadetnamesi sistemi üzerinden alır.
- 2Formun doldurulması
İhracatçı, alıcı, taşıma şekli, mal tanımı, koli sayısı, ağırlık ve menşe ülke yazılır.
- 3Belgeler
Fatura ve gerekiyorsa üretici beyanı veya üretimi gösteren belgeler eklenir.
- 4Onay
Oda belgeyi inceleyip onaylar; elektronik belgede doğrulama bilgisi yer alır.
Menşe kuralları neye göre belirlenir?
Tamamen tek bir ülkede elde edilen ürünlerde menşe açıktır. Birden fazla ülkede işlem gören ürünlerde ise son esaslı işlem veya serbest ticaret anlaşmasındaki menşe kuralları (tarife pozisyonu değişikliği, katma değer oranı gibi) uygulanır. İthal girdi kullanan üreticilerin menşe kurallarını ürün bazında kontrol etmesi gerekir.
Menşe şahadetnamesinde sık yapılan hatalar nelerdir?
- Mal tanımının faturadaki tanımla uyuşmaması
- Koli sayısı ve ağırlığın diğer belgelerden farklı yazılması
- Alıcı unvanının akreditif veya sözleşmeden farklı yazılması
- Birden fazla ülkede işlem gören üründe menşe ülkenin yanlış belirlenmesi
Sık sorulan sorular
Menşe şahadetnamesini kim düzenler?
Formu ihracatçı doldurur; tercihsiz menşe şahadetnamesi Türkiye'de ticaret ve sanayi odalarınca onaylanır.
EUR.1 ile menşe şahadetnamesi aynı mı?
Hayır. EUR.1 tercihli menşeyi kanıtlar ve serbest ticaret anlaşması olan ülkelerde vergi indirimi sağlar; genel menşe şahadetnamesi ise indirim sağlamaz.
A.TR bir menşe belgesi mi?
Hayır. A.TR, eşyanın AB–Türkiye Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesidir.
Mikro ihracatta menşe belgesi gerekir mi?
Çoğu küçük gönderide gerekmez; alıcı indirimli vergi istiyorsa veya varış ülkesi talep ediyorsa ilgili belge hazırlanır. Faturada menşe ülkenin yazılması her durumda önerilir.
Menşe şahadetnamesi ne kadar sürede alınır?
Elektronik başvurularda belge genellikle kısa sürede onaylanır; eksik bilgi veya ek belge istenmesi süreyi uzatır.
Menşe şahadetnamesi ücretli mi?
Odalar menşe şahadetnamesi için hizmet bedeli alır; tutar odaya ve işlem türüne göre değişir.
Her ihracatta menşe şahadetnamesi düzenlenmeli mi?
Hayır. Menşe şahadetnamesi yalnız alıcı, banka veya varış ülkesinin mevzuatı istediğinde düzenlenir; tercihli vergi için ise ilgili tercihli menşe belgesi hazırlanır.