BLOG · DIŞ TİCARET BELGELERİ

Dış Ticaret Belgeleri: İhracatta Hangi Evraklar Gerekir?

Bir ihracat sevkiyatında belgeler, malın kendisi kadar önemlidir: eksik veya tutarsız bir belge gönderiyi gümrükte durdurabilir, ödemeyi geciktirebilir. Temel dış ticaret belgelerini işlevlerine göre tek tabloda topladık.

  • Son güncelleme:
  • 2 dk okuma
  • Cargonet İçerik ve Mevzuat Ekibi
Bu sayfada
  1. Dış ticaret belgeleri nelerdir?
  2. Mikro ihracatta hangi belgeler yeterli?
  3. Belgelerde tutarlılık neden önemli?
  4. Belgeleri nasıl arşivlemelisiniz?
  5. Belge eksikliği gönderiyi nasıl etkiler?
  6. Sık sorulan sorular

Kısa cevap

İhracatta temel belgeler ticari fatura, çeki listesi, taşıma belgesi (hava yolu senedi, konşimento veya CMR) ve gümrük beyannamesidir. Varış ülkesine ve satış şartına göre menşe belgeleri, sigorta poliçesi ve ürüne özel izin veya sertifikalar da gerekebilir. Mikro ihracatta çoğu zaman fatura ve ETGB yeterlidir.

Dış ticaret belgeleri nelerdir?

BelgeNe işe yarar?Kim düzenler?
Ticari faturaSatışın tutarı ve şartları; beyanın dayanağıİhracatçı
Proforma faturaSatış öncesi teklif; ön ödeme ve akreditifİhracatçı
Çeki listesiKolilerin içeriği, ağırlık ve ölçüleriİhracatçı
Hava yolu senedi (AWB)Hava taşımasının belgesiTaşıyıcı
KonşimentoDeniz taşımasının belgesi; malı temsil edebilirTaşıyıcı
CMRKarayolu taşımasının belgesiTaşıyıcı
Gümrük beyannamesi veya ETGBEşyanın ihracat rejimine tabi tutulmasıİhracatçı, gümrük müşaviri veya yetkili operatör
A.TRAB'ye sanayi ürünlerinde serbest dolaşımİhracatçı düzenler, gümrük onaylar
EUR.1 veya menşe beyanıTercihli menşeİhracatçı düzenler, gümrük onaylar
Menşe şahadetnamesiTercihsiz menşeOdalar onaylar
Sigorta poliçesiTaşıma riskinin güvencesiSigorta şirketi
Sağlık ve bitki sağlığı sertifikalarıGıda, tarım ve hayvansal ürünlerde uygunlukYetkili kamu kurumları
ATA karnesiGeçici ihracatOdalar (TOBB kefilliğinde)

Mikro ihracatta hangi belgeler yeterli?

ETGB ile gönderilen küçük paketlerde çoğu zaman ihracat faturası ve operatörün hazırladığı beyan yeterlidir. AB'ye sanayi ürünü gönderiyorsanız A.TR ile gümrük vergisi avantajı sağlanabilir; gıda, kozmetik ve tıbbi ürün gibi gruplarda ise ek belgeler gerekebilir. Ürün bazlı kurallar için ürün gönderim rehberimize bakabilirsiniz.

Belgelerde tutarlılık neden önemli?

  • Ürün tanımı tüm belgelerde aynı olmalı.
  • Koli sayısı ve ağırlıklar fatura, çeki listesi ve taşıma belgesinde aynı olmalı.
  • Alıcının adı ve adresi sözleşme veya akreditifle aynı olmalı.
  • Teslim şekli (Incoterms) fatura ve sözleşmede aynı yazılmalı.
  • Tarihler mantıklı sırada olmalı: fatura, yükleme ve sigorta başlangıcı.
Akreditifli satışlarda sigorta belgesinin tarihi, teminatın yükleme tarihinden itibaren başladığı anlaşılmıyorsa yükleme tarihinden sonra olmamalıdır.

Belgeleri nasıl arşivlemelisiniz?

Belgeleri fatura veya gönderi numarasıyla eşleştirilmiş şekilde dijital ortamda saklayın. KDV iadesi, gümrük sonrası kontrol ve vergi incelemelerinde istenebilecekleri için vergi ve gümrük mevzuatındaki saklama süreleri boyunca erişilebilir tutun.

Belge eksikliği gönderiyi nasıl etkiler?

Eksik veya tutarsız belge, gönderinin çıkış ya da varış gümrüğünde bekletilmesine, ek belge istenmesine ve depolama ücretine yol açabilir. Akreditifli satışlarda ise rezerv nedeniyle ödeme gecikir. Gönderi öncesinde belge setini bir kontrol listesiyle gözden geçirmek bu riskleri önemli ölçüde azaltır.

Sık sorulan sorular

İhracat için hangi belgeler zorunlu?

Ticari fatura, taşıma belgesi ve gümrük beyannamesi temel belgelerdir; diğer belgeler varış ülkesi, ürün ve satış şartına göre gerekir.

Mikro ihracatta A.TR gerekir mi?

Zorunlu değildir; AB'ye sanayi ürünü gönderirken alıcının gümrük vergisi ödememesi için düzenlenir.

Belgelerde hangi dil kullanılmalı?

Genellikle İngilizce kullanılır; bazı ülkeler kendi dillerinde veya tercümeli belge isteyebilir.

Dış ticaret belgelerini kim hazırlar?

Ticari belgeleri ihracatçı, taşıma belgelerini taşıyıcı hazırlar; menşe ve dolaşım belgelerini ihracatçı düzenler ve ilgili kurum onaylar.

Elektronik belge kabul ediliyor mu?

Birçok belge elektronik ortamda düzenlenir ve doğrulanır; asıl nüsha gerektiren durumları (konşimento, akreditif) önceden kontrol edin.

Numune gönderisinde hangi belgeler gerekir?

Ticari değeri olmayan numunelerde değeri gösteren proforma fatura çoğu zaman yeterlidir; ürün grubuna göre ek belge istenebilir.

Kaynaklar

  1. T.C. Ticaret Bakanlığı — İhracat
  2. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
  3. ICC — Dış ticaret finansmanı (UCP 600 ve URC 522 kuralları)

ÜCRETSİZ TEKLİF

Gönderiniz için net fiyat alın

Kapıdan alım, gümrük belgeleri ve sigorta seçenekleriyle size özel teklif hazırlayalım.

  • Ücretsiz ve taahhütsüz teklif
  • Gümrük ve belge desteği
  • 200+ ülkeye kapıdan kapıya